Vergi Hukuku

7417 Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile getirilen varlık barışı hakkında

Kapsam

05.07.2022 tarih ve 31887 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“Kanun”) kapsamında mükellefler için yararlanılabilecek yeni varlık barışı hükümlerine de yer verildi. Bu varlık barış düzenlemesi önceki varlık barışı düzenlemeleriyle benzer hükümler içermekle birlikte bazı yönleriyle de oldukça farklı uygulamalar getirmekte.

Varlık barışı kapsamındaki varlıklar

-Yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları,

-Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar.

Beyan, bildirim ve Türkiye’ye getirme

Gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları 31.03.2023 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmelidir. Bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 3 ay içinde Türkiye’ye getirilmesi, Türkiye’deki banka’ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, yurt dışında bulunan varlıklar için Türkiye’ye getirmeden de varlık barışından yararlanılması mümkündür. Bu kapsamda, bu varlıklar yurt dışında bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve bu maddenin yürürlük tarihi itibariyle kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin kapatılmasında da kullanılabilmektedir. Ancak söz konusu kapama işleminin en geç 31.03.2023 tarihine kadar yapılması gerekmektedir.

Yurt dışında bulunan varlıklar ile ilgili bir diğer özel durum ise varlık barışı düzenlemesi yürürlüğünden önce yasal defterlere kaydedilmiş ve varlık barışı kapsamındaki varlıklardan karşılanan sermaye avansları için düzenlenmiştir. Bu kapsamdaki sermaye avanslarının 31.03.2023 tarihine kadar defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla da varlık barışından yararlanılabilecektir.

Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar 31.03.2023 tarihine kadar vergi dairelerine beyan edilmelidir.

Öte yandan bu kapsamda beyan edilerek işletme kayıtlarına alınacak taşınmazlar için varlık barışı düzenlemesi özel bir istisna düzenleyerek, işletmeye devirde tapuda yapılacak işlemler 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca harç alınmayacağını ve ayrıca 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca değer artış kazancı olarak da nitelendirilmeyecektir.

Defterlere kayıt

Hem yurt dışında bulunan hem de yurt içinde bulunan varlıklar için 213 sayılı Kanun uyarınca defter tutan mükellefler tarafından bildirim ve beyan tarihi itibariyle kanuni defterlere kaydetme zorunluluğu getirilmiştir.

Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu madde hükümleri uyarınca kanuni defterlerine kaydettikleri kıymetler için pasifte özel bir fon hesabı açacaklardır. Bu fon hesabı bildirim ve beyan tarihinden itibaren 2 yıl geçmedikçe işletmeden çekilemeyecek olup, ancak sermayeye ilave amacıyla kullanılabilecektir. Ayrıca, işletmenin tasfiyesi durumunda ise bu fon ayrıca vergilemeye tabi olmayacaktır.

Serbest meslek kazanç defteri işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler varlık barışı kapsamında değerlendirilen varlıkları defterlerinde ayrıca göstereceklerdir. Bu varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayacak ve bildirim ve beyan tarihinden itibaren iki yıl geçmesi koşuluyla vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilecektir.

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar içinse beyan dışındaki diğer sayılan koşullar aranmamakta olup, bu kişilerce taşınmaz dışındaki varlıkların en geç beyan tarihi itibariyle banka veya aracı kurumlara yatırılmak suretiyle tevsik edilmesi mecburidir.

Varlık barışında uygulanacak vergi

Yurt dışı varlıklar

Yeni varlık barışı uygulaması kapsamında banka ve aracı kurumlar nezdinde yapılacak bildirime konu varlıkların değeri üzerinden vergileme aşağıdaki şekilde düzenlenmiş bulunmaktadır:

-30.09.2022 tarihine kadar yapılan bildirimlerde %1,

-1.10.2022 ila 31.12.2022 tarihi arasında yapılan bildirimlerde %2,

-31.03.2022 tarihine kadar yapılan bildirimlerde ise %3,

oranındaki vergi  bildirim yapılan aracı kurum ve bankalar tarafından peşin tahsil edilmek suretiyle vergi dairesine beyan edilecek ve aynı sürede vergi dairesine ödenecektir.

Öte yandan varlık barışı düzenlemesi söz konusu peşin tahsil edilen vergilerin iade edilebilmesine yönelikte özel bir düzenleme getirmiştir. Bu düzenleme uyarınca, bildirilen varlıklar Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edildiği veya yurt dışından getirilerek bu hesaplara yatırıldığı tarihten itibaren en az 1 yıl süreyle tutulması halinde uygulanacak vergi oranı %0’a düşürülmektedir. Bu durumda banka ve aracı kurumlar tarafından bildirim esnasında tahsil edilerek vergi dairesine ödenen vergi bildirim sahibinin ilgili vergi dairesine başvurusu üzerine iade edilecektir.

Yurt içi varlıklar

Vergi dairelerine beyan edilen varlıklar kapsamında ise varlıkların değeri üzerinden %3 vergi tarh edilecek ve tarhiyatı takip eden ayın son gününe kadar ödenmesi gerekmektedir.  Varlık barışı düzenlemesi yurt dışı varlıkların aksine yurt içindeki varlıklar için herhangi bir vergi indirimi veya iadesi imkanı düzenlememektedir.

Öte yandan varlık barışı kapsamında ödenen vergiler hiçbir suretle gider yazılamayacak ve başka bir vergiden mahsup edilemeyecektir.

Bildirilen ve beyan edilen varlıklara ilişkin tarh edilen vergilerin süresinde ödenmemesi durumunda ise varlık barışının sağladığı koruma ve avantajlardan yararlanılması mümkün olmayacaktır.

Varlık barışı koruması

Varlık barışı kapsamında, bildirilen veya beyan edilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.

Diğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri ile takdir komisyonu kararları sonucu bulunan matrah farkının oluşması durumunda ise uygulama aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir:

-Madde kapsamında bildirilen veya beyan edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespiti ve bildirilen veya beyan edilen varlık tutarının, bulunan matrah farkına eşit ya da fazla olması durumunda matrah farkına ilişkin tarhiyat yapılmayacaktır.

-Bildirilen veya beyan edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespitine rağmen söz konusu varlık tutarlarından büyük olması durumunda sadece aradaki fark tutar üzerinden vergi tarhiyatı yapılacaktır.

Vergi incelemesi veya takdir komisyonu kararları sonucunda bildirim veya beyana konu edilen varlıklar dışındaki nedenlerle matrah farkı tespit edilmesi durumunda, bu madde kapsamında bildirilen veya beyan edilen tutarlar, bulunan matrah farkından mahsup edilmeksizin tarhiyat yapılacaktır.

Vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra bu varlık barışı kapsamında yapılan bildirim ve beyanlar dolayısıyla söz konusu inceleme veya takdir komisyonu kararları sonucunda yapılacak tarhiyatlar içinse varlık barışının koruma sağlamayacağı düzenlenmiştir.